Betrokkenheid op lokaal en regionaal niveau is essentieel voor de energietransitie van de EU

Regio’s en steden hebben benadrukt dat het van cruciaal belang is om lokale en regionale overheden voldoende middelen, bevoegdheden en politieke steun te geven om de klimaatdoelstellingen van de EU en een rechtvaardige energietransitie te verwezenlijken. In het op 14 oktober door het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) goedgekeurde advies wordt benadrukt dat de productie en levering van schone energie in de EU dringend moeten worden opgevoerd om het concurrentievermogen en de voorzieningszekerheid te waarborgen en tegelijkertijd de energiesector koolstofvrij te maken en energiearmoede aan te pakken.

Het zogenaamde “Fit for 55”-pakket moet de EU op weg helpen om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, te beginnen met een vermindering van de broeikasgasemissies met ten minste 55 % tegen 2030. Het legt lokale en regionale overheden veel verplichtingen op, waaronder strengere eisen voor de renovatie van gebouwen, uitgebreidere mandaten voor de integratie van hernieuwbare energie op lokaal niveau en bindende energie-efficiëntiedoelstellingen voor gebouwen in de publieke sector. Zoals echter blijkt uit een recente CvdR-studie en het jaarverslag van de EU over de staat van de regio’s en steden, worden zij geconfronteerd met aanzienlijke uitdagingen in verband met financiële middelen, administratieve capaciteit, betrokkenheid van lokale gemeenschappen en afstemming van de regelgeving, met aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten.

Met het advies van Joško Klisović (HR/PSE), lid van de gemeenteraad van Zagreb, stelt het CvdR voor om een EU-actieplan op te stellen ter ondersteuning van lokale en regionale overheden bij de oprichting van nieuwe energieagentschappen en centrale aanspreekpunten met startkapitaal en technische bijstand. Het dringt er ook op aan ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden in een vroeg stadium, voortdurend en op zinvolle wijze worden betrokken bij de planning, uitvoering en monitoring van nationaal en EU-energiebeleid, met name met betrekking tot de voorbereiding van nationale energie- en klimaatplannen en sociale klimaatplannen.

Het CvdR stelt voor om de rol op zich te nemen van een “Fit for 55 Local Implementation Forum” met een afdeling technische bijstand en een financiële matchmakingfunctie, dat lokale en regionale overheden helpt bij het vinden van geschikte EU-instrumenten, publiek-private partnerschappen en beste praktijken voor het opschalen van projecten. Regio’s en steden roepen de Europese Commissie ook op om jaarlijks een “Fit for 55 Local Implementation Scoreboard” te publiceren om de vooruitgang te volgen met betrekking tot belangrijke indicatoren, zoals de uitrol van hernieuwbare energie, het renovatiepercentage van gebouwen, netverbeteringen en de vermindering van energiearmoede.

Hoewel het voorstel van de Europese Commissie om de begroting van de Connecting Europe Facility te verdrievoudigen in de volgende langetermijnbegroting van de EU een belangrijke stap voorwaarts betekent in de financiering van de energietransitie, waarschuwt het CvdR dat de voorgestelde centralisatie van EU-middelen door middel van afzonderlijke nationale plannen de betrokkenheid en betrokkenheid op regionaal en lokaal niveau zou ondermijnen. Het dringt erop aan de administratieve en technische capaciteit van lokale en regionale overheden te vergroten met rechtstreeks door de EU gefinancierde technische bijstand en cascadefinancieringsinstrumenten, zoals de Europese Stadsfaciliteit, en stelt voor een EU-breed opleidingsprogramma voor lokale en regionale beleidsmakers en personeel te ontwikkelen.

Het aanpakken van energiearmoede moet ook een prioriteit zijn, aangezien de last van hoge kosten van renovatie vooraf en energie-efficiëntie onevenredig zwaar weegt op huishoudens met een laag inkomen en energiearme huishoudens. Het CvdR dringt aan op gerichte lokale maatregelen om een rechtvaardige transitie te waarborgen, zoals rentevrije renovatieleningen, directe subsidies voor huishoudens met een laag inkomen en steun voor gemeenschapsgerichte energie-initiatieven.

Regio’s en steden roepen ook op om het vergunningsproces voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie te versnellen met een geharmoniseerd digitaal vergunningssysteem voor de hele EU. Zij wijzen op de noodzaak van aanzienlijke investeringen om de capaciteit en flexibiliteit van elektriciteitsnetten te verbeteren en deze te moderniseren en aan te passen aan de huidige energiemix, en om de infrastructuur voor energieopslag uit te breiden. Er moet prioriteit worden gegeven aan steun voor slimme netwerken, opslag, hernieuwbare-energiegemeenschappen, sectorkoppeling en gedecentraliseerde energiesystemen.

Citaat:

Rapporteur Joško Klisović (HR/PSE), lid van de gemeenteraad van Zagreb: “De uitvoering van “Fit for 55” hangt in grote mate af van de empowerment van lokale en regionale overheden om het werk te doen. Wat we nodig hebben, is financiële en technische bijstand en rechtstreekse toegang tot EU-middelen.”

• Video en foto's van de CvdR-zitting

Contactpersoon:
Lauri Ouvinen
Tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu