Libia – inicjatywa nikozyjska  

Dlaczego Europejski Komitet Regionów współpracuje z libijskimi miastami

Europejski Komitet Regionów rozwija od 2015 r. ścisłe stosunki polityczne i, w coraz większym stopniu, bardzo praktyczne kontakty z libijskimi miastami. Stosunki te mają dwojaki cel: pomoc w poprawieniu usług publicznych w Libii oraz w przyłączeniu się do społeczności międzynarodowej. Współpraca ta jest reakcją na zawirowania polityczne i brak bezpieczeństwa dotykające Libię od 2011 r., które osłabiły usługi komunalne w Libii, spowodowały jej międzynarodową izolację i przekształciły ją w główny szlak tranzytowy dla migrantów o nieuregulowanym statusie.

Na wniosek libijskich miast od stycznia 2016 r. Europejski Komitet Regionów organizuje partnerstwa dla libijskich władz lokalnych. KR dopasowuje wnioski libijskich miast do ofert dotyczących wiedzy fachowej miast i regionów UE. Celem jest poprawa życia zwykłych Libijczyków poprzez wspomaganie gmin w świadczeniu lepszych usług, począwszy od podstawowej opieki zdrowotnej po gospodarkę odpadami. Omawiana inicjatywa jest również wkładem – za pośrednictwem dyplomacji miast – w stabilizację Libii w chwili, gdy kryzys polityczny i brak bezpieczeństwa doprowadziły do zamrożenia współpracy z Libijczykami.

Jest to proces oddolny – znany wśród uczestników jako inicjatywa nikozyjska – który zaspokaja potrzeby jednego z najbliższych i najsłabszych sąsiadów UE. Udział KR-u odzwierciedla przekonanie zgromadzenia, że by stawić czoła poważnym, długoterminowym wyzwaniom międzynarodowym konieczne jest uruchomienie dyplomacji miast i dyplomacji typu „peer-to-peer“. Jest on również zgodny z globalną strategią UE i przekonaniem, że UE powinna myśleć globalnie i działać lokalnie.

Z kim współpracuje KR?

Miasta libijskie uczestniczące w inicjatywie nikozyjskiej lub te, z którymi KR się kontaktuje, to między innymi:

  • Trypolis (szacowana liczba mieszkańców wynosi 1,1 mln);
  • Bengazi (szacowana liczba mieszkańców wynosi 630 tys.);
  • Gharjan (190 tys.);
  • Tobruk (120 tys.);
  • Sabha (97 tys.);
  • Syrta (80 tys.);
  • Az-Zintan (82 tys.);
  • Zalitan (270 tys.).

Burmistrz Trypolisu Abdelrauf Beitelmal oraz burmistrz Az-Zintanu Mustafa Abdullah al-Baruni reprezentują libijskich burmistrzów jako punkt kontaktowy dla partnerstw i jako obserwatorzy w Eurośródziemnomorskim Zgromadzeniu Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM). Większość europejskich członków ARLEM-u, który skupia polityków i przedstawicieli politycznych z regionu UE i Morza Śródziemnego, pochodzi z KR-u.

KR pełni funkcję sekretariatu ARLEM-u i nikozyjskiej inicjatywy.

W jaki sposób KR wspiera libijskie miasta?

KR jest zgromadzeniem politycznym. Długoterminowa podstawa kontaktów KR-u z Libią ma charakter polityczny – jest to chęć wspomożenia libijskich miast w przyłączeniu się do społeczności międzynarodowej i uzyskaniu korzyści z partnerstw oraz wspólnych celów wytyczanych wspólnie przez miasta i regiony w drodze regularnych kontaktów.

Jednak od 2011 r. Libia doświadcza zawirowań politycznych na szczeblu krajowym, a bezpieczeństwo i sytuacja polityczna są wciąż niepewne. Kryzys dotknął opieki zdrowotnej, szkolnictwa, źródeł utrzymania oraz perspektyw Libijczyków w całym kraju. Niemniej wielu władzom lokalnym udało się utrzymać podstawowe usługi, a wiele z nich posiada stały mandat wyborczy i solidną legitymację społeczną. Przez cały okres kryzysu zapewniały one swojej ludności pewną stabilność.

KR stwierdził zatem, że poparcie dla libijskich miast i regionów jest obiecującym sposobem, w jaki UE może pomóc Libii. Miasta i regiony UE dowiodły już, że mają doświadczenie polityczne, potencjał instytucjonalny i umiejętności techniczne, by pomóc swym partnerom na całym świecie. Poprzez inicjatywę nikozyjską starają się zwiększyć wsparcie dla Libii w obszarach wskazanych przez lokalną administrację Libii jako kluczowe.

Jakiego rodzaju wsparcia potrzebują libijskie miasta?

Miasta i regiony UE dostarczają wsparcia lub deklarują je w następujących dziedzinach:

  • gospodarka wodna: Murcja (ES);
  • gospodarka odpadami: Antwerpia (BE);
  • podstawowa opieka zdrowotna: Vita Real (PT);
  • administracja publiczna: Nikozja (CY);
  • nauczanie języka angielskiego: władze lokalne Malty (MT);
  • budżet: Flandria (BE).


Podczas wizyt studyjnych w UE eksperci libijscy odbyli wizyty na miejscu w obiektach operacyjnych i uczestniczyli w warsztatach i debatach.

W każdej wizycie studyjnej uczestniczyli burmistrzowie libijscy i europejscy, organizując spotkania w celu stworzenia podstawy długofalowych stosunków.

KR pracuje obecnie nad:

  • dopasowaniem wniosków i ofert w następujących dziedzinach: budżetowanie, praca z młodzieżą, zwalczanie radykalizacji postaw, rybołówstwo, współpraca międzynarodowa;
  • rozwinięciem sieci europejskich szkół administracji lokalnej chcących zapewnić Libijczykom kształcenie, co może prowadzić do założenia w Libii szkoły administracji publicznej;
  • zachęcaniem do opracowywania pełnowymiarowych projektów z udziałem miast libijskich i miast UE. 

Kalendarz kontaktów

  • lipiec 2015 r.: delegacja pięciu libijskich burmistrzów odwiedza Komitet Regionów w Brukseli;
  • październik 2015 r.: Eurośródziemnomorskie Zgromadzenie Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM) zaprasza burmistrza Beitelmala do Brukseli do wzięcia udziału w charakterze obserwatora w posiedzeniu Komisji Rozwoju Zrównoważonego;
  • styczeń 2016 r.: delegacja libijskich burmistrzów otrzymuje zaproszenie do Nikozji na Cyprze do udziału w charakterze obserwatora w corocznym posiedzeniu plenarnym ARLEM-u; burmistrz Beitelmal przedstawia pismo zawierające prośbę o wsparcie w sześciu obszarach; ARLEM odpowiada, uruchamiając inicjatywę nikozyjską;
  • maj 2016 r.: pierwszym wynikiem kojarzenia partnerów przez KR jest wizyta studyjna dotycząca gospodarki wodnej zorganizowana przez region Murcji i na jej zaproszenie;
  • czerwiec 2016 r.: wizyta studyjna współorganizowana z miastem Antwerpia na temat gospodarki odpadami; podczas tej wizyty delegacja libijskich burmistrzów spotyka się z Federicą Mogherini, wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej
  • wrzesień 2016 r.: wizyta studyjna współorganizowana z gminą Vila Real w Portugalii w celu wymiany dobrych praktyk w sektorze podstawowej opieki zdrowotnej;
  • wrzesień–październik 2016 r.: sesje szkoleniowe współorganizowane z gminą Nikozji na Cyprze w takich dziedzinach jak zarządzanie zasobami ludzkimi, kontrola administracyjna i adaptacja obiektów historycznych;
  • luty 2017 r.: wymiana współorganizowana przez rząd Flandrii w zakresie zarządzania finansami i przejrzystości finansowej;
  • marzec 2017 r.: warsztaty terenowe i wizyta studyjna w Tozeur w Tunezji w celu wskazania najlepszej technologii instalowania kompostowni odpadów organicznych w sześciu libijskich gminach;
  • kwiecień 2017 r.: szkolenie pilotażowe dla dwudziestu młodych liderów opinii publicznej w zakresie budowania pokoju, współorganizowane przez Unicef oraz Instytut Ekonomii i Pokoju;
  • maj 2017 r.: pierwsze spotkanie sieci szkół administracji publicznej dla Libii z uniwersytetami i gminami libijskimi; celem spotkania było dokonanie wstępnej oceny potrzeb gmin libijskich oraz zastanowienie się nad różnymi sposobami, w jakie uniwersytety mogą im pomóc w budowaniu zdolności;
  • czerwiec 2017 r.: wymiana naukowa zorganizowana przez region Friuli-Wenecja Julijska we Włoszech na temat rybołówstwa i spółdzielni rybackich;
  • październik 2017 r.: międzynarodowe seminarium na temat strategii, narzędzi i technologii miejskich w dobie zrównoważonego rozwoju w mieście Safakis;
  • listopad 2017 r.: pierwszy blok trzech modułów dla szkół, poświęconych pilnym problemom z punktu widzenia przedstawicieli libijskich władz lokalnych i regionalnych;
  • listopad 2017 r.: dwudniowe szkolenie/coaching dla miejscowych naukowców w Tunezji na temat przejrzystości i sprawowania rządów;
  • listopad/grudzień 2017 r.: 100 godzin szkolenia dla dwudziestu libijskich techników w dziedzinie oczyszczania ścieków i ich ponownego wykorzystania w celu nawadniania.

  

Inicjatywa Komitetu Regionów nie byłaby możliwa bez wsparcia finansowego i politycznego Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych i DG NEAR Komisji Europejskiej (Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia) za pośrednictwem unijnego instrumentu na rzecz administracji publicznej w Libii.

Wsparcie logistyczne zapewnia międzynarodowa organizacja ds. rozwoju Crown Agents.

Unia dla Śródziemnomorza, skupiająca 28 państw członkowskich UE i 15 państw śródziemnomorskich, udzieliła również silnego poparcia politycznego. Libia nie jest członkiem Unii dla Śródziemnomorza.

Federica Mogherini, wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, określiła współpracę KR-u z miastami libijskimi jako przykład „dyplomacji miast w najlepszym wydaniu“. Stwierdziła, że „gminy mogą odgrywać kluczową rolę w odbudowie Libii, a my [KR] musimy podtrzymywać relacje z nimi. W tym trudnym okresie potrzebują KR-u jako partnera“. Wyraziła przekonanie, że miasta i regiony muszą odgrywać aktywną rolę w nowej strukturze polityki zagranicznej.


  
KR uważa, że to podejście oddolne nadaje się do przekształcenia w długoterminowe projekty i programy zarządzane przez Komisję Europejską przy wsparciu politycznym KR-u. Unia dla Śródziemnomorza mogłaby również przekształcić niektóre z tych inicjatyw na małą skalę w długofalowe projekty.