Kliknij tutaj, aby uzyskać automatyczne tłumaczenie poniższego tekstu.
Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego: europejskie regiony apelują o rzetelną informację i strategię ochrony obywateli i środowiska  

Dwa miesiące po rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie negatywnego wpływu wielu substancji chemicznych stosowanych do produkcji żywności i kosmetyków w UE także samorządowcy wezwali Komisję Europejską do zapewnienia wyższego poziomu ochrony przed niebezpiecznymi substancjami chemicznymi. Według badań substancje zaburzające gospodarkę hormonalną (z ang. EDC) wpływają negatywnie na pracę układu hormonalnego, prowadząc do niepłodności, otyłości lub zmian nowotworowych. Ponadto substancje te coraz częściej wiąże się z przyczynami autyzmu i innych dysfunkcji diagnozowanych u dzieci.

W większości państw członkowskich UE to władze lokalne i regionalne odpowiadają za świadczenia zdrowotne i tym samym troszczą się o dobrostan mieszkańców. Nie dziwi więc, że zabierają głos w sprawie substancji zaburzających gospodarkę hormonalną. Według Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) reakcja Komisji Europejskiej na ten problem nie uwzględnia należycie zagrożeń dla zdrowia i nie stanowi rzetelnej podstawy dla odpowiedniego traktowania tych chemikaliów w przepisach UE. Brakuje też konkretnego planu działania i harmonogramu, by osiągnąć postępy. Sprawozdawca opinii „Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego” Uno Silberg (EE/EA) podkreślił konieczność działań zapobiegawczych.

„Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego wywierają niszczycielski długoterminowy wpływ nie tylko na zdrowie ludzi, ale także na faunę i florę. Podczas gdy ich obecność jest powszechna, świadomość opinii publicznej na temat zagrożeń, jakie stanowią, jest bardzo mała. Musimy priorytetowo traktować zdrowie obywateli poprzez działania uświadamiające i skoordynowane środki na wszystkich szczeblach, a jednocześnie uwzględnić interesy konsumentów i przemysłu” – zaznaczył przewodniczący rady gminy Kose.

Obecnie znamy około 800 substancji chemicznych, które ingerują w działanie hormonów lub które podejrzewa się taki negatywny wpływ. Z dostępnych badań naukowych wynika, że roczne koszty dla zdrowia spowodowane stosowaniem takich substancji 163 mld EUR (1,28% unijnego PKB). Chemikalia te są powszechnym dodatkiem przy produkcji puszek i torebek do przechowywania żywności, folii czy plastikowych opakowań. Można je również znaleźć w zabawkach, kosmetykach, pojemnikach na żywność, pestycydach, a nawet w meblach.

W opinii podkreślono, że należy w odpowiedni sposób, przystępnie, a zarazem rzetelnie informować obywateli o zagrożeniach i skutkach oddziaływania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Jednocześnie zaproponowano wprowadzenie nowej, uaktualnionej definicji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego.

Samorządowcy apelują o zwiększenie zasobów na niezależne, finansowane ze środków publicznych badania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i ich nieszkodliwych zamienników, a także innych innowacyjnych rozwiązań. Zwracają zarazem uwagę na potencjalny konflikt pomiędzy ochroną obywateli a działalnością przedsiębiorstw nastawionych na zysk.

KR sugeruje, by substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego uznać za substancje, co do których nie można zakładać „bezpiecznego” poziomu, a to oznacza, że każda ekspozycja na nie może stanowić zagrożenie, zwłaszcza w krytycznych fazach rozwoju (w okresie rozwoju płodowego, niemowlęctwa i dojrzewania). Bardzo mało wiadomo również o łącznym efekcie ekspozycji różnych substancji.

Kontekst

Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego (EDC) to substancje chemiczne, które zmieniają funkcjonowanie tego układu i mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt. Są one pochodzenia syntetycznego lub naturalnego. Do ekspozycji może dojść na wiele sposobów, np. poprzez kontakt z pozostałościami pestycydów lub z produktami codziennego użytku. Może to skutkować wystąpieniem nowotworów, otyłości, cukrzycy, niższym poziomem inteligencji, osłabioną sprawnością motoryczną, trudnościami z nauką, a nawet niepłodnością.

Substancje zaburzające gospodarkę hormonalną znajdują się m.in. w opakowaniach żywności, środkach do pielęgnacji skóry, kosmetykach, materiałach budowlanych, urządzeniach elektronicznych, meblach i podłogach, zabawkach. By chronić uprawy warzyw i owoców, substancje te dodaje się też do pestycydów i herbicydów wykorzystywanych do oprysków.

Kontrowersje i obawy związane z tymi substancjami wynikają z niepokojącego wzrostu liczby zachorowań, przy których znaczącą przyczyną mogą być zaburzenia układu dokrewnego. Problemy te zaobserwowano również u zwierząt doświadczalnych, narażonych na te substancje.

Na poziomie UE dyskusja o tego typu chemikaliach zaczęła się już w 1996 roku. Po przyjęciu przez Parlament Europejski w 1998 r. rezolucji w sprawie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego Komisja w grudniu 1999 r. przyjęła wspólnotową strategię dotyczącą substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego , którą wdrażano w obszarze badań, regulacji i współpracy międzynarodowej. Z kolei w lipcu 2018 roku władza wykonawcza UE opublikowała nową strategię dotyczącą ograniczania wpływu substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Rozpoczęto też badanie obowiązujących przepisów pod tym kątem. Parlament Europejski odniósł się do tej strategii, przyjmując rezolucję (2019/2683(RSP), w której postuluje opracowanie „bardziej kompleksowych ram Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego”.

UE wspiera badania dotyczące substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Finansuje ponad 50 projektów, z czego ponad 150 mln EUR pochodziło z poszczególnych programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji. Kolejne 52 mln EUR przeznaczono w ramach programu „Horyzont 2020” na projekty dotyczące metod badawczych i badań przesiewowych.

UE podjęła również działania regulacyjne w celu ochrony ludzi i środowiska przed wpływem substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. W szczególności do prawodawstwa z obszaru pestycydów i   substancji biobójczych , substancji chemicznych ogólnie ( rozporządzenie REACH ), wyrobów medycznych oraz wody włączono szczegółowe przepisy dotyczące postępowania z substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego. Ponadto, jeżeli chodzi o materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością , kosmetyki , zabawki i ochronę pracowników w miejscu pracy, substancje o właściwościach zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego były przedmiotem indywidualnych działań regulacyjnych. W rezultacie zakazano stosowania wielu takich substancji lub narażenie na nie ograniczono do minimum w takim zakresie, w jakim jest to technicznie i praktycznie wykonalne.

Dodatkowe informacje

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie kompleksowych ram Unii Europejskiej dotyczących substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego

Badania zlecone przez Parlament Europejski dotyczące substancji zaburzających gospodarkę hormonalną , „Endocrine disruptors, From scientific evidence to human health protection policy”, kwiecień 2019 r.

Endocrine disruptors: An overview of latest developments at European level in the context of plant protection products (badanie, kwiecień 2019 r.)

EU policy and legislation on chemicals: Overview, with a focus on REACH (analiza, grudzień 2016 r.)

European Chemicals Agency: Role and governance (notatka informacyjna, sierpień 2017 r.)

Kontakt:

Wioletta Wojewódzka

tel. +32 2 282 22 89

wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu