An Libia - Tionscnamh na Niocóise  

An chúis a bhfuil Coiste Eorpach na Réigiún ag obair le cathracha sa Libia

Ó bhí 2015 ann, tá dlúthchaidreamh polaitiúil, atá ag éirí an-phraiticiúil de réir a chéile, á chothú ag Coiste Eorpach na Réigiún le cathracha sa Libia. Tá dhá aidhm leis an gcaidreamh sin, mar atá, seirbhísí poiblí sa Libia a fheabhsú agus cuidiú le cathracha sa Libia teacht isteach sa chomhphobal idirnáisiúnta. Is éard atá sa chomhar seo ná freagairt don suaitheadh polaitiúil agus don easpa slándála atá i réim sa Libia ó bhí 2011 ann, rud a rinne dochar do na seirbhísí bardasacha sa Libia, a d'fhág go bhfuil cathracha sa Libia scoite amach go hidirnáisiúnta agus go bhfónann an tír anois mar mhórbhealach idirthurais d'imircigh neamhrialta.

Ar iarratas ó chathracha sa Libia, tá Coiste Eorpach na Réigiún i mbun comhpháirtíochtaí a eagrú le haghaidh údaráis áitiúla na Libia ó mhí Eanáir 2016 i leith. Tá an Coiste i mbun iarrataí ó chathracha sa Libia a mheaitseáil le tairiscintí saineolais ó chathracha agus réigiúin de chuid an Aontais. Tá sé d'aidhm ag an mbeart sin feabhas a chur ar shaol na ngnáthLibiach trí chuidiú leis na bardais seirbhísí níos fearr a chur ar fáil i réimsí éagsúla ón gcúram sláinte príomhúil go dtí an bainistiú dramhaíola. Rannchuidíonn an tionscnamh freisin – trí thaidhleoireacht chathrach – le cobhsú na Libia ag tráth a d'fhág an suaitheadh polaitiúil agus an easpa slándála an comhar le Libiaigh ina stad.

Is próiseas ón mbun aníos é sin – a dtugann na rannpháirtithe 'Tionscnamh na Niocóise' air – próiseas a fhreagraíonn do na riachtanais atá ag ceann de na comharsana is gaire agus is leochailí dá bhfuil ag an Aontas. Léiríonn rannpháirtíocht Choiste na Réigiún go gcreideann an tionól gur gá taidhleoireacht chathrach agus taidhleoireacht idir piaraí a chumasú chun aghaidh a thabhairt ar na príomhdhúshláin idirnáisiúnta fhadtéarmacha. Chomh maith leis sin tá sí ag luí le straitéis dhomhanda an Aontais agus an tuairim dhaingean gur cheart don Aontas Eorpach smaoineamh ar an leibhéal domhanda agus gníomhú ar an leibhéal áitiúil.

Cé leis a bhfuil Coiste na Réigiún ag obair?

Ar na cathracha sa Libia atá rannpháirteach i dTionscnamh na Niocóise nó ar na cathracha a ndearna Coiste na Réigiún teagmháil leo tá:

  • Tripilí (daonra measta: 1.1 milliún)
  • Benghazi (daonra measta: 630 000)
  • Ghariyan (190 000)
  • Tobruk (120 000)
  • Sabha (97 000)
  • Sirte (80 000)
  • Zintan (82 000)
  • Zliten (270 000)

Tá méara Thripilí, Abdelrauf Beitelmal, agus méara Zintan, Mustafa Abdullah al-Baruni, ag déanamh ionadaíocht thar ceann mhéaraí na Libia, mar phointe fócasach do na comhpháirtíochtaí agus mar bhreathnóirí sa Chomhthionól Réigiúnach agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM). Tá an chuid is mó de bhaill Eorpacha ARLEM, ar comhthionól é a thugann le chéile polaiteoirí agus ionadaithe polaitiúla ón Aontas Eorpach agus ó réigiún na Meánmhara, ina gcomhaltaí de Choiste na Réigiún.

Fónann an Coiste mar rúnaíocht d'ARLEM agus do Thionscnamh na Niocóise.

An chaoi a dtacaíonn an Coiste le cathracha sa Libia

Is tionól polaitiúil é Coiste na Réigiún. Tá caidreamh Choiste na Réigiún leis an Libia bunaithe ar chloch choirnéil fhadtéarmach pholaitiúil – is mian leis an gCoiste cuidiú le cathracha sa Libia teacht isteach sa chomhphobal idirnáisiúnta agus leas a bhaint as comhpháirtíochtaí agus spriocanna coiteanna ar gnách le cathracha agus réigiúin a bhunú trí bheith i dteagmháil le chéile go rialta.

Ó 2011 i leith, áfach, tá an Libia thíos leis an suaitheadh polaitiúil ar an leibhéal náisiúnta agus tá cúrsaí slándála agus an staid pholaitiúil fós míshocair. Tá tionchar ag an ngéarchéim ar shláinte, scolaíocht, slí bheatha agus ionchais na Libiach ar fud na tíre. Mar sin féin, d'éirigh le roinnt mhaith údaráis áitiúla seirbhísí bunúsacha a choimeád ar siúl, agus tá sainordú toghchánach ag cuid mhaith díobh fós agus tóir mhór orthu mar eintitis dhlisteanacha. Le linn na géarchéime, chuir siad cobhsaíocht éigin ar fáil dá bpobail féin.

Ar an ábhar sin, tháinig Coiste na Réigiún ar an tuairim go bhféadfadh an tAontas Eorpach cuidiú leis an Libia ar bhealach dóchúil ach tacaíocht a thabhairt dá cuid cathracha agus réigiún. Bhí sé léirithe cheana ag cathracha agus réigiúin an Aontais go bhfuil an taithí pholaitiúil, an acmhainneacht institiúideach agus na scileanna teicniúla acu chun teacht i gcabhair ar a macasamhla ar fud an domhain. Trí Thionscnamh na Niocóise, féachann an tAontas le tuilleadh tacaíochta a thabhairt don Libia i réimsí a bhfuil a mórthábhacht aitheanta ag údaráis riaracháin áitiúla na Libia.

An cineál tacaíochta atá de dhíth ar chathracha sa Libia

Tá tacaíocht curtha ar fáil nó geallta ag réigiúin agus cathracha de chuid an Aontais Eorpaigh sna réimsí seo a leanas:

  • Bainistiú uisce: Murcia (ES)
  • Bainistiú dramhaíola: Antuairp (BE)
  • Cúram sláinte príomhúil: Vila Real (PT)
  • Riarachán poiblí: an Niocóis (CY)
  • Oiliúint teanga sa Bhéarla: údaráis áitiúla Mhálta (MT)
  • Buiséad: Flóndras (BE)


Le linn cuairteanna staidéir chuig an Aontas Eorpach, thug saineolaithe Libiacha cuairteanna ar an láthair ar shaoráidí oibríochtúla agus ghlac siad páirt i gceardlanna agus i ndíospóireachtaí.

Bhí méaraí Libiacha agus Eorpacha ag tionlacan gach cuairte staidéir, agus thionóil siad cruinnithe a raibh sé d'aidhm acu caidreamh níos fadtéarmaí a bhunú.

Faoi láthair tá an Coiste ag obair ar an méid seo a leanas:

  • iarrataí agus tairiscintí a mheaitseáil sna réimsí seo a leanas: buiséadú, obair óige, frithradacú, iascach, comhar idirnáisiúnta
  • líonra de scoileanna riaracháin áitiúil san Eoraip a fhorbairt ar mian leo oiliúint a chur ar fáil do Libiaigh, rud a d'fhágfadh go bhféadfaí scoil riaracháin phoiblí a bhunú laistigh den Libia.
  • forbairt tionscadal lánscála a mbeadh cathracha san Aontas Eorpach agus sa Libia rannpháirteach iontu a spreagadh.

Amlíne an chaidrimh

  • Iúil 2015: thug toscaireacht de chúigear méaraí ón Libia cuairt ar Choiste Eorpach na Réigiún sa Bhruiséil
  • Deireadh Fómhair 2015: thug an Comhthionól Réigiúnach agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM) cuireadh don Mhéara Beitelmal teacht chun na Bruiséile chun freastal ar a choimisiún um fhorbairt inbhuanaithe mar bhreathnóir
  • Eanáir 2016: tugadh cuireadh do thoscaireacht de mhéaraí ón Libia teacht chun na Niocóise sa Chipir chun freastal ar chruinniú iomlánach bliantúil ARLEM mar bhreathnóirí. Thíolaic Méara Beitelmal litir ina raibh iarraidh ar thacaíocht maidir le sé réimse. Is é an freagra a thug ARLELM uirthi ná 'Tionscnamh na Niocóise' a lainseáil
  • Bealtaine 2016: ba é an chéad toradh ar an meaitseáil a rinne an Coiste ar iarrataí agus tairiscintí ná cuairt staidéir maidir le bainistiú uisce, arna heagrú agus arna hóstáil ag Réigiún Murcia
  • Meitheamh 2016: cuairt staidéir a eagraíodh i gcomhar le cathair Antuairp ag díriú ar bhainistiú dramhaíola. Le linn na cuairte staidéir, bhuail toscaireacht méaraí ón Libia le Federica Mogherini, Ardionadaí an Aontais Eorpaigh do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus Leas-Uachtarán de chuid an Choimisiúi
  • Meán Fómhair 2016: eagraíodh cuairt staidéir i gcomhar le Bardas Vila Real, sa Phortaingéil, a raibh sé d'aidhm aici dea-chleachtais a mhalartú in earnáil an chúraim sláinte phríomhúil
  • Meán Fómhair - Deireadh Fómhair 2016: seisiúin oiliúna a eagraíodh i gcomhar le Bardas na Niocóise, sa Chipir, i réimsí amhail bainistiú acmhainní daonna, rialú riaracháin agus athchóiriú láithreacha stairiúla
  • Feabhra 2017: malartú tuairimí ar bhainistíocht airgeadais agus trédhearcacht a eagraíodh i gcomhar le rialtas Fhlóndras
  • Márta 2017: ceardlann ar an láthair agus cuairt staidéir ar Tozeur, sa Túinéis, d'fhonn an teicneolaíocht is fearr a chinneadh chun Aonaid Múirín le haghaidh dramhaíl orgánach a shuiteáil i sé bhardas sa Libia
  • Aibreán 2017: treoir-oiliúint do 20 ceannaire tuairimíochta óg maidir le 'Síocháin Dhearfach', a eagraíodh i gcomhar le Unicef agus an Institiúid um Eacnamaíocht agus Síocháin
  • Bealtaine 2017: an cheád chruinniú den Líonra de scoileanna riaracháin phoiblí le haghaidh na Libia i gcomhar le hOllscoileanna agus Bardais na Libia. Ba é aidhm an chruinnithe an chéad mheasúnú ar riachtanais na mbardas sa Libia a chur ar fáil agus féachaint ar bhealaí éagsúla ina bhféadfadh na hOllscoileanna cuidiú leo a n-acmhainneacht a fhorbairt
  • Meitheamh 2017: malartú staidéir a d'eagraigh Réigiún Friuli Venezia Giulia, san Iodáil, a bhí dírithe ar iascach agus comharchumainn iascaigh
  • Deireadh Fómhair 2017: seimineár idirnáisiúnta maidir le straitéisí uirbeacha, uirlisí agus teicneolaíochtaí i réimse na hinbhuanaitheachta, i gcathair Sfax
  • Samhain 2017: an chéad bhloc de thrí mhodúl scoile maidir le saincheisteanna práinneacha le haghaidh ionadaithe ó Údaráis Áitiúla agus Réigiúnacha na Libia
  • Samhain 2017: oiliúint/cóitseáil ar feadh dhá lá maidir le trédhearcacht agus dea-rialachas le haghaidh taighdeoirí áitiúla sa Túinéis
  • Samhain/Nollaig 2017: oiliúint 100 uair an chloig le haghaidh 20 teicneoir Libiach maidir le cóireáil uisce dramhaíola agus a athúsáid le haghaidh uisciú.

Ní fhéadfaí tionscnamh seo Choiste na Réigiún a dhéanamh gan tacaíocht airgeadais agus pholaitiúil na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí agus Ard-Stiúrthóireacht an Choimisiúin Eorpaigh um Beartas Comharsanachta agus Caibidlíocht maidir le Méadú, trí Shaoráid um Riarachán Poiblí an Aontais Eorpaigh le haghaidh na Libia.

Chuir Crown Agents, eagraíocht forbartha idirnáisiúnta, tacaíocht lóistíochta ar fáil.

Chuir an tAontas don Réigiún Meánmhuirí, a thugann le chéile 28 mBallstát agus 15 Stát Mheánmhuirí, tacaíocht pholaitiúil láidir ar fáil freisin. Níl an Libia ina ball den Aontas don Réigiún Meánmhuirí.

Rinne Federica Mogherini, ceannaire beartais eachtraigh an Aontais Eorpaigh, cur síos ar chomhar an Choiste le cathracha na Libia mar shampla de "thaidhleoireacht chathrach den scoth". Tá argóint déanta aici "gur féidir le bardais ról lárnach a imirt in atógáil na Libia, agus go bhfuil gá againn leis an teagmháil a dhéanann an coiste leo ar bhonn leanúnach. Tá gá acu libh mar chomhpháirtí i rith na tréimhse deacra seo." Léirigh sí a tuairim dhaingean nach mór do chathracha agus réigiúin páirt ghníomhach a imirt in "ailtireachtaí nua" sa bheartas eachtrach.

 

   

Measann an Coiste go bhfuil an cur chuige seo ón mbun aníos oiriúnach lena iompú i dtionscadail agus cláir fhadtéarmacha a riarfadh an Coimisiún Eorpach agus a mbeadh an tacaíocht pholaitiúil dóibh á soláthar ag an gCoiste. D'fhéadfadh an tAontas don Réigiún Meánmhuirí roinnt de na tionscnaimh mhionscála seo a iompú ina dtionscadail níos fadtéarmaí.