Πατήστε εδώ για την αυτόματη μετάφραση του κάτωθι κειμένου.
Πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας και η σημασία τους για το μέλλον της Ευρώπης  

Στην παρούσα συνέντευξη η Isolde Ries , Πρώτη Αντιπρόεδρος του κοινοβουλίου του ομόσπονδου κρατιδίου του Σάαρ, απαντάει σε πέντε ερωτήσεις που αφορούν τη γνωμοδότηση που κατάρτισε σχετικά με το σχέδιο δράσης για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας, η οποία αναμένεται να εγκριθεί από τη σύνοδο ολομέλειας της Επιτροπής των Περιφερειών στις 17 Μαρτίου

Τον Σεπτέμβριο 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο δράσης για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας , στο οποίο και εστιάζει η γνωμοδότηση της Isolde Ries . Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί τις πρώτες ύλες ως κρίσιμης σημασίας όταν είναι απαραίτητες για την οικονομία, αλλά δεν μπορούν να εξορυχθούν με αξιόπιστο τρόπο εντός της ΕΕ και, ως εκ τούτου, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό εισάγονται. Η ΕΕ εξαρτάται σημαντικά από εισαγωγές από τρίτες χώρες, ιδίως για πρώτες ύλες που είναι σημαντικές για την ενίσχυση της ψηφιοποίησης και τις μελλοντοστρεφείς τεχνολογίες. Με στόχο τη διατήρηση του ευρωπαϊκού αποθέματος σε πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει επίσης να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο στην ενίσχυση της εξόρυξης πρώτων υλών εντός της ΕΕ και στη βελτίωση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας, όπως υποστηρίζεται στη γνωμοδότηση σχετικά με το σχέδιο δράσης για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας .

Η γνωμοδότησή σας επικεντρώνεται στην εξασφάλιση του μελλοντικού αποθέματος πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ποια συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να λάβει η ΕΕ για την προστασία των αλυσίδων εφοδιασμού πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας και για να καταστεί πιο ανεξάρτητη από τρίτες χώρες;

Από άποψη οικονομικής πολιτικής, είναι σωστό και σημαντικό που η Επιτροπή των Περιφερειών εξετάζει την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ανθεκτικότητα της ΕΕ όσον αφορά τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας που δημοσιεύτηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους. Οι σύγχρονες οικονομίες με μεγάλες αλυσίδες αξίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν μακροπρόθεσμα χωρίς ασφαλή, ανταγωνιστικό και φιλικό προς το περιβάλλον εφοδιασμό με πρώτες ύλες. Πρέπει να μειώσουμε την εξάρτηση της ΕΕ από πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας μέσω της αποδοτικότερης χρήσης των πόρων, των βιώσιμων προϊόντων και της καινοτομίας. Η εγχώρια εξόρυξη πρώτων υλών στην ΕΕ θα πρέπει να στηριχθεί πολιτικά και οικονομικά και ο εφοδιασμός από τρίτες χώρες θα πρέπει να διαφοροποιηθεί. Τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα, αλλά και η ιχνηλασιμότητα των αλυσίδων εφοδιασμού και διανομής, πρέπει να διασφαλίζονται με διεθνείς συμφωνίες. Επιπλέον, επικροτώ την Ευρωπαϊκή συμμαχία για τις πρώτες ύλες που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι από τη βιομηχανία, την έρευνα, τα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών. Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση της τεχνογνωσίας, της καινοτομίας και των επενδύσεων.

Πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμβάλει στην ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης ως προς τις αλυσίδες εφοδιασμού πρώτων υλών και στην καλύτερη χρήση των πρώτων υλών; 

Χωρίς αμφιβολία υπάρχουν αδυναμίες στις αλυσίδες εφοδιασμού πρώτων υλών. Χρειαζόμαστε στρατηγικές προσεγγίσεις, όπως για παράδειγμα η ορθή αποθήκευση, ούτως ώστε να αποφευχθούν οι διαταραχές στην παραγωγή και τον εφοδιασμό. Απαιτείται επίσης η εξεύρεση εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού, καθώς και η σύναψη στενότερων εταιρικών σχέσεων μεταξύ των φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας. Η συνεργασία με τους εταίρους πρέπει, ωστόσο, να συνδέεται και με την υπεύθυνη προμήθεια. Η υψηλή συγκέντρωση του εφοδιασμού σε χώρες με χαμηλά κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού, αλλά μπορεί επίσης να επιδεινώσει κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει πρώτα να επιδιωχθεί η σύναψη διεθνών συμφωνιών σε επίπεδο ΠΟΕ με στόχο τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου διαφάνειας των αλυσίδων εφοδιασμού και διανομής. Στη συνέχεια, θα πρέπει να δρομολογηθούν το συντομότερο δυνατόν διαπραγματεύσεις για τη συστηματική βελτίωση των εν λόγω προτύπων.

Πώς μπορεί να αυξηθεί η αποδοτικότητα της χρήσης των πρώτων υλών και να ενισχυθεί η κυκλική οικονομία στις παραγωγικές διαδικασίες;

Οι βελτιώσεις στην αποδοτικότητα της χρήσης πρώτων υλών και των συναφών διαδικασιών παραγωγής είναι εκ φύσεως σημαντικές, καθώς μπορούν να ευθυγραμμίσουν καλύτερα τους στόχους ανταγωνιστικότητας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Στην Ευρώπη, υπάρχουν πολλοί σημαντικοί πόροι και πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας που χαρακτηρίζονται συχνά ως «απόβλητα». Ως εκ τούτου, τα ανακυκλωμένα υλικά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται πολύ περισσότερο προκειμένου να μειωθεί η χρήση πρωτογενών πρώτων υλών και πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας. Η απαίτηση αυτή απευθύνεται τόσο στους παραγωγούς όσο και στους διανομείς και τους καταναλωτές.

Ποιον ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι δήμοι και οι περιφέρειες, ιδίως οι ευρωπαϊκές περιοχές εξόρυξης, στην αύξηση της εξόρυξης πρώτων υλών στην ΕΕ;

Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στο σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις πρώτες ύλες. Διαθέτουν, για παράδειγμα, εξουσίες αδειοδότησης και εποπτείας για οικονομικά και βιομηχανικά έργα στον τομέα των πρώτων υλών. Η εξόρυξη πρώτων υλών δημιουργεί προστιθέμενη αξία και θέσεις απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. Το ίδιο ισχύει, εξάλλου, και για τα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης.

Ως πολιτικός από το Σάαρ, μια περιοχή στην οποία οι εξορυκτικές δραστηριότητες έχουν ιδιαίτερη παράδοση, θεωρώ ζωτικής σημασίας το γεγονός ότι οι πρώην και οι ακόμη ενεργές εξορυκτικές περιοχές διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την εξόρυξη πρώτων υλών, η οποία θα πρέπει να συνεχίσει να αξιοποιείται και στο μέλλον. Σίγουρα δεν είναι εύκολο να ξεκινήσει εκ νέου η υπόγεια και η επιφανειακή εξόρυξη πρώτων υλών, καθώς αυξάνεται η αντίσταση στον τοπικό πληθυσμό. Εν προκειμένω, πρέπει να αυξήσουμε τη δημόσια αποδοχή μέσω της εκπαίδευσης και της ενημέρωσης. Οι δυσμενείς επιπτώσεις για το περιβάλλον πρέπει να αποφεύγονται ή να ελαχιστοποιούνται στο μέτρο του δυνατού.

Ποια διδάγματα μπορούμε να αντλήσουμε από την πανδημία COVID - 19 και την πολύμηνη διακοπή των δραστηριοτήτων που αποκάλυψαν την τρωτότητα ορισμένων βασικών βιομηχανιών;

Η κρίση COVID-19 κατέδειξε την υπερβολική εξάρτηση της Ευρώπης από προμηθευτές πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας από τρίτες χώρες και τον αρνητικό αντίκτυπο που μπορεί να έχουν οι διαταραχές του εφοδιασμού στις βιομηχανικές αξιακές αλυσίδες και σε άλλους τομείς. Οι πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας είναι αναγκαίες σε πολλούς καίριους κλάδους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η χαλυβουργία, η αεροδιαστημική, οι ΤΠΕ, η υγεία και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα προϊόντα και οι τεχνολογίες που προσανατολίζονται στο μέλλον, όπως η ηλεκτροκίνηση, η ψηφιοποίηση, η Βιομηχανία 4.0 και η ενεργειακή μετάβαση, μεταβάλλουν και αυξάνουν τη ζήτηση σε πρώτες ύλες. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν θα μπορέσουμε να υλοποιήσουμε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ χωρίς τη χρήση πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας.

Γενικό πλαίσιο

Τον Σεπτέμβριο 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σχέδιο δράσης για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας . Από το 2020, έχουν ταξινομηθεί 30 πρώτες ύλες ως κρίσιμης σημασίας, μεταξύ των οποίων αρκετές που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τον τομέα της ενέργειας, όπως για παράδειγμα το λίθιο και το κοβάλτιο. Το 2011, ο κατάλογος αυτός περιλάμβανε μόνο 14 πρώτες ύλες. Ο κατάλογος και περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις πρώτες ύλες διατίθενται εδώ .

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε το περασμένο έτος την Ευρωπαϊκή συμμαχία για τις πρώτες ύλες με στόχο να φέρει σε επαφή τη βιομηχανία, τα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών για να μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από την προμήθεια πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας από τρίτες χώρες.

Υπεύθυνος επικοινωνίας:

Tobias Kolonko

Τηλ. +32 2 282 2003

tobias.kolonko@ext.cor.europa.eu

Κοινοποίηση: